Երբ Լեզու Կ’առնէ Պարը եւ Կը Դառնայ Բացառիկ Համոյթ

Մայիսեան վերջին կիրակի: Հ.Բ.Ը.Մ.- Հ.Ե.Ը.-ի ենթակառոյցներուն  Ապրիլ եւ Մայիս ամիսներուն ունեցած յաջողութիւններուն վրայ ահա կու գայ աւելնալ ուրախութեան նոր ալիք մը եւս, որ անցնելով ուրախութեան ու գոհունակութեան սահմանները, դարձաւ երջանկութեան ակնկալելի ենթահող, որուն ականատես եղանք, եւ ուր վայելեցինք Հայ երիտասարդաց ընկերակցութեան «Արին» պարախումբին պանկապատանեկան ելոյթը՝  բազմամարդ «Լա Սաժէս» սրահէն ներս, կիրակի՝ 31 Մայիս 2014-ի երեկոյեան:

Կասկած չկայ որ իւրաքանչիւր մշակոյթ ու արուեստ սիրող ժողովուրդ ստեղծած է իր պարը, որ կը բնութագրէ իր ազգային մշակոյթը, որ ժամանակի թաւալքին հետ կը փոխանցուի սերունդէ սերունդ, իր մէջ միաժամանակ պահելով կենդանի շարժում, առոյգ կառուցուածք, հաճելի երաժշտութիւն և բնականաբար բեմականացուած պատկեր՝ սիրցնելու համար մշակոյթի այս անլեզու, բայց հրապուրիչ ճիւղը:

Արդարեւ, մեր  ժողովուրդէն եւ մեր նախնիներէն մեզի ժառանգ մնացած  պարային այս գեղեցիկ մշակոյթի տարբերակը, մեծապէս ուրախութիւն է, որ դեռ եւս կը շարունակուի սփիւռքահայ գաղթօճախներու մէջ, այս պարագային՝ Լիբանան, ուր պարարուեստի նուիրեալ «խենթեր» կը ջանան շունչ ու հոգի տալ պարարուեստին եւ բեմ բարձրացնել հարիւրաւորնե՜ր, այո՛ հարիւրաւորնե՜ր… շատ յաճախ զարմացնելով ներկայ ակնդիր հանդիսատեսները՝ երբ խումբեր իրենց պարային  ոճով, արուեստի մակարդակով ու ճաշակով կ’առինքնեն քեզ: Եւ իրապէս, պէտք է ըսենք, որ այսպիսի բացառիկ երեկոյ մըն էր,  որ տեսանք «Արին» պարախումբի ելոյթով, զոր ծափահարեցինք ու ըմբոշխնեցինք մեծ վայելքով, հաճոյքով, ու  անշուշտ՝ առ այդ գնահատեցինք կատարուած աշխատանքը..:

Այո՛ գնահատեցինք կատարուած գործը, զոր կը հովանաւորէ Հ.Բ.Ը.Մ.-Հ.Ե.Ը.-ի Կեդրոնական վարչութիւնը, պատասխանատուութեամբ՝ անոր հովանիին տակ գործող Պարախումբի վարչութեան փունջ մը անձնազոհ տիկիններուն, միշտ ղեկավարութեամբ ու պարուսուցութեամբ Օրիորդ Գայեանէ Մածունեանի: Երբ կը գրեմ այս տողերը, կը մտածեմ.  -բայց այս որքա՜ն յոգնութիւն, որքա՜ն ժամանակ, որքա՜ն քրտինք ու յոգնութիւն՝ երբ ականատես կլլաս բազմատասնեակ երեխաներու, կրտսերներու եւ պատանիներու հրամցուցած յաջող պարերուն, որոնք խնամուած, կշռութաւոր, գեղեցիկ ու տպաւորող են միաժամանակ:

Այդ «մինինիկներ»ը… հազիւ 4 կամ 5 տարեկան, եւ նաեւ պատանիներ ալ անշուշտ,  հիացումի եւ զարմանքի պահեր ապրեցուցին պար ու արուեստ գնահատելու եկած մշակութասէր հոծ հասարակութեան: Ծափերն ու գոհունակութեան արտայայտութիւնները երբեմն նոյնիսկ խոնաւցուցին աչքեր եւ ներկաներու տաք զգացումները վերածուեցան ուրախութեան արցունքներու..:

Ազգային արժէքներու հանդէպ սէրն ու յարգանքը եւ նախանձախնդրութիւնը  մեզի համար բարոյական պարտաւորութիւն է, իսկ այս պարագային, գիտենք, թէ պարարուեստն ալ մաս կը կազմէ ազգային արժէքներու եւ  ունի խոր ակունքներ, որ կու գայ հին-հին դարերէն եւ որ զարգանալով  այսօր հասած է մեզի՝ բեմերու ու սրահներու մէջ ներկայացուելով որպէս նրբագոյն մշակոյթ եւ գեղեցիկ արուեստ, որ իր մէջ կը ներառէ ժողովրդական պարերու հարազատ պատկեր ու պատմութիւն:

 Սակայն այս գեղեցիկ պատկերը մեզի համար ունի այլ բացորոշ իմաստ ու յատկութիւն: Սփիւռքահայ պայմաններու մէջ սա նաեւ հայապահպանման իմաստով լուրջ ազդակ է, գրաւական՝ որ կը միտի նոր սերունդի ներկայացուցիչները մօ՛տ պահել ազգային կառոյցներուն, նոյնիսկ անոնք եթէ կը գտնուին կրտսեր տարիքի մէջ: Ահա՛ Հ.Ե.Ը.-ի եւ պատասխանատուներուն գաղափարական անշեղ ու թափանցիկ ճանապարհը, որուն համար Միութիւնը չթերանար եւ կը տրամադրուի հրամցնելու լաւագոյնը՝ հաւատալով իր առաքելութեան:

Հայ երգի տիտան՝ անմահն Կոմիտաս, մատնանշելով պարարուեստը, ըսած է. «Պարը կ’արտահայտէ իւրաքանչիւր ազգի  բնորոշ գիծերըմանաւանդ  բարքերն  ու քաղաքակրթութեան աստիճանը»: Որքա՜ն ճիշդ ու տեղին բնութագրում է արտայայտուած  փայլուն միտքը..: Մենք այդ երեկոյ հպարտութեամբ տեսանք Գայեանէ Մածունեանի շունչին տակ արդէն լեզու առած պարային խումբ մը, որ կը բուրէր հայկականութիւն, գեղեցիկ բեմականութեամբ ու կարողականութեամբ, ազգային տարազներու ու ընդհանրապէս տարազներու ճիշդ ընտրութեամբ, ճոխութեախմբ  ու գունագեղութեամբ:

Երկու արարէ բաղկացող յայտագրի վրայ առաջին մասով տեսանք՝ «Ծաղկաձոր», «Պինկէօլ», «Կախարդուած ծաղիկներ», «Թիթեռնիկներ», Չոպանի շունը», «Սարերի հովին մեռնեմ», «Շարանի», «Երկինքն ամպել ա», «Քեռին եկաւ», Վարդագոյն աղջիկներու պար» եւ «Արաբական տապքէ»: Երկրորդ բաժնով՝ «Չինար ես», «Նանայ փափուռի», «Ջուր կ’ուգէր», «Եարխուշտա», «Ձնծաղիկներ», «Կարնոյ քոչարի», «Պույ-պույ մկնիկ», «Հայաստանի աղջիկներ», «Հմայեակ» եւ «Ղափամայ» պարերը:

Պիտի ըսենք, որ բացառիկ ելոյթ ունեցան ՀԵԸի «Արին» մանկապատանեկան պարախումբի բոլոր անդամները անխտիր: Անշուշտ, այս յաջողութեան նպաստեց բեմի ձեւաւորումը եւ երաժշտութեան համադրումը (գործ՝ Վարդան Մկրտիչեանի):

 Տեսանք նաեւ՝ միշտ նուրբ, ճկուն ու անսխալ  շարժուձեւերով ու մատներու, ձեռքերու, թեւերու եւ իրաններու համաչափութեամբ իրականացած սքանչելի հաւաքական պարեր, ուր երգ, երաժշտութիւն, բեմ ու բեմադրութիւն տուին ամբողջական ու յաջող տպաւորութիւն: Ուրախ եմ եւ պիտի աւելցնեմ, որ Գայեանէն ջանացած էր տեղ մը միաձուլել հոգի եւ մարմին…  ու թեւեր տալ «Արին» պարախումբին, որպէսզի թռի՜ …: Ես այդ երեկոյ տեսայ «Արին»ի գեղեցիկ ճախրանքը Լիբանանի երկնակամարին վրայ..:

Համբիկ  Մարտիրոսեան

Լիբանան

 unnamed (1) unnamed (2) unnamed (3) unnamed (4) unnamed (5) unnamed (6) unnamed (7) unnamed (8) unnamed (9) unnamed

Scroll Up