Հնչակեան Քսան Կախաղանները

Հայ ժո­ղովուրդի ազ­գա­յին ազա­տագ­րա­կան պայ­քա­րի պատ­մու­թեան մէջ չկայ որե­ւէ տեղ աւե­լի ցայ­տուն, աւեփ շօ­շափե­լի եւ աւե­լի բա­ցայայտ խմբա­յին զո­հոդու­թեան դէպք, որ կը խորհրդան­շէ կա­խաղա­նի վրայ ճօ­ճուող միտքն ու գաղա­փարը հայ ազա­տատեն­չութեան:

Ար­դա­րեւ, Օս­մա­նեան Կայսրու­թեան ամե­նէն հռչա­կաւոր նկա­տուող հրա­պարա­կին վրայ կա­խաղան հա­նուած Հնչա­կեան Քսան­ները ցե­ղաս­պան Թուրքին կող­մէ դա­տապար­տո­ւած էին մա­հուան, որով­հե­տեւ գոր­ծած էին ան­կախ Հա­յաս­տան մը տես­նե­լու եւ հիմ­նե­լու «մեղքը»:

Ամե­նախիստ պա­տիժի ցու­ցա­դրու­թիւն էր կա­տարո­ւածը, որու սարսռե­լի պատ­կե­րով Թուրքը կը յայտնէր հա­յու­թեան եւ անոր ետին կանգնող քա­ղաքա­կիրթ աշ­խարհին, թէ Ապ­րիլ քսան­չորսով ան­հե­տացած հայ վերնա­խաւի ներ­կա­յացու­ցիչները եւ Յու­նիս տասնըհին­գով կա­խաղան հա­նուած Իթ­թի­հատի ամե­նաթունդ հա­կառա­կորդ Հնչա­կեան Քսան­նե­րը ար­ժա­նի էին մա­հուան, որով­հե­տեւ գրչով, մտքով եւ զէն­քով անոնք յանդգնած էին հայ­րե­նիք մը ստեղ­ծե­լու «խաբ­կանքին» հա­ւատալ:

Խաբ­կանք մը չէր սա­կայն այդ ան­մա­հական հե­րոս­նե­րուն տեսիլքն ու երա­զը, իմա­ցեալ մա­հով դէ­պի ան­մա­հու­թիւն քա­լող Հնչա­կեան Քսան­նե­րը իրենց առաջ­նորդ ու պա­րագ­լուխ Փա­րամա­զի բեր­նով մար­գա­րէացան՝ աւե­տելով արե­ւել­քի հո­րիզո­նին վրայ սո­ցիա­լիստա­կան Հա­յաս­տա­նի ծնունդը, որ ստեղ­ծո­ւեցաւ անոնց մա­հէն քա­նի մը տա­րիներ ետք. Հա­յաս­տան մը, որ իր զա­ւակ­նե­րուն պի­տի ըն­ծա­յէր ազատ ու ան­կախ ապ­րե­լու կողքին ապ­րիլ նա՛եւ ըն­կե­րային եւ մարդկա­յին ար­ժէքնե­րով օժ­տո­ւած հայ­րե­նիքի մը մէջ:

Քսան­նե­րու կտակը իրա­կանա­ցաւ եւ մենք ու­նե­ցանք ընկե­րային եւ մարդկա­յին հա­ւասա­րու­թիւն դա­ւանող հայ­րե­նիք մը ամ­բողջ եօթա­նասուն տա­րի, որ դժբախ­տա­բար սա­կայն չե­ղաւ ազատ ու ան­կախ, որով­հե­տեւ նա­խընտրեց ապ­րիլ ապա­հով, քան՝ ազատ:

Այ­սօր ու­նինք ազատ ու ան­կախ հայ­րե­նիք եւ կա­մովին կը զիջինք մեր ազատ ու ան­կախ կեան­քի որո­շումնե­րը տալ անոնց, որոնք երէկ կար­միր հա­գած եւ այ­սօր ալ ճեր­մակ հա­գած կ՚երաշ­խա­ւորեն մեր անվտան­գութիւ­նը:

Մեր նա­հատակ ժո­ղովուրդը ու­նի գի­տակ­ցութիւ­նը պան­ծացնե­լու եւ յար­գե­լու յի­շատակը իր հե­րոս գա­ւակ­նե­րուն: Հնչա­կեան Քսան կա­խաղան­նե­րը մեր հա­մայն ազ­գի հե­րոս­ներն են եւ ար­ժա­նի են հա­մընդհա­նուր մե­ծար­ման թէ՛ Սփիւռքի տա­րած­քին եւ թէ ալ Հայ­րե­նիքի մէջ:

Մեր նա­հատակ ժո­ղովուրդը պէտք է ու­նե­նայ նաեւ ըմ­բոստ նկա­րագիր՝ որ­պէս ար­դար ժա­ռան­գորդը իր անձնու­րաց ու ան­վե­հեր հե­րոս­նե­րուն: Ան պէտք է իր մէ­ջէն վա­նէ բո­լոր անոնք որոնք ազ­գա­յին հարստու­թիւն կը մսխեն կամ կը սե­փակա­նաց­նեն, որով­հե­տեւ այդ հարստու­թիւնը շա­ղախո­ւած է արիւ­նո­վը մեր ան­հա­մար հե­րոս­նե­րուն եւ նա­հատակ­նե­րուն: Թող ոչ ոք հայ­րե­նիքի մէջ այդ արիւ­նով շա­ղախո­ւած հարստու­թիւնը իր անձնա­կան շա­հին չեն­թարկէ:

Քսան­նե­րուն արիւնն ալ կայ այդ շատ սուղ ստա­ցուած հարստու­թեան մէջ:

Յար­գա՜նք Հնչա­կեան Քսան Կա­խաղան­նե­րուն եւ մեր ազ­գի բո­լոր ան­մա­հանուն հե­րոսներուն:

Մէթր Պարգեւ Դավիթեան

 

«Նոր Յառաջ» 

Scroll Up