«Պիտի Շարունակենք Տարբեր Ծրագիրներով Աջակցիլ Արցախի Մեր Հայրենակիցներուն».Ուտմուրտիոյ Հայկական Համայնքի Նախագահ

Հեռաւոր Ուտմուրտիոյ մէջ ապրող հայերը, ստեղծելով իրենց «Փոքրիկ Հայաստան»-ը, սեփական օրինակով կրնան փաստել, որ աշխարհի բիւր ծագերուն մէջ հաստատուած հայերը ի զօրու են պահպանել սեփական ինքնութիւնը եւ հաւատարիմ մնալ արմատներուն:

«Հայերն այսօր»-ի հետ զրոյցին Ուտմուրտիոյ «Ուրարտու» հայկական համայնքի նախագահ Մնացական Առաքէլեանը ըսաւ, որ Ուտմուրտիոյ մէջ հայերը կրցած են յաջողութեան հասնիլ համախմբուածութեան, իրար հասկնալու եւ ազգանուէր տարբեր աշխատանքներ կատարելու շնորհիւ, որ նպաստած  է օտար միջավայրի մէջ բարի համբաւ ձեռք բերելուն:

Պարո՛ն Առաքէլեան, ե՞րբ  ստեղծուած է Ուտմուրտիոյ հայկական համայնքը:

– Ուտմուրտիոյ հայկական համայնքը ստեղծուած է 1994 թուականին:

Համայնքի ստեղծման սկիզբը Ուտմուրտիա կ’ապրէր 1700 հայ: Իսկ զանգուածային տեղափոխութիւն դէպի Ուտմուրտիա` տեղի  ունեցած է 1994 թուականէն յետոյ:

Այս դրութեամբ 3830 հայ կ’ապրի Ուտմուրտիոյ մէջ, որմէ 2830-ը` ՌԴ քաղաքացիներ են, իսկ միւսները պարզապէս ժամանակաւոր քաղաքացիութիւն ունին: Պէտք է նշեմ, որ տեղի հայերու ճնշող մեծամասնութիւնը շինարարութեամբ կը զբաղին, մէկ մասը պետական համակարգի աշխատակիցներ են, իսկ միւսները` անձնական գործ ունին:  Ուտմուրտիոյ  մէջ զգալիօրէն  շատ են ջաւախահայերը եւ արցախցիները, կան Հայաստանէն եկած մարդիկ:

Հայերու95 տոկոսը կը գրէ, կը կարդայ հայերէն, իսկ մնացած 5 տոկոսը, ցաւօք, կորսնցուցած են հայու ինքնութիւնը, նոյնիսկ ազգանունները  փոխած են`դառնալով Պօղոսով, Այվազով եւ այլն:

Համայնքէն ներս հայապահպանութեան ուղղուած ի՞նչ  աշխատանքներ կը կատարուին:

– Համայնքի ստեղծումէն յետոյ բոլորիս համար կարեւոր հարց էր հայկական դպրոցի հիմնումը: Մտահոգ էինք` հայ երեխաներուն զերծ պահելու ուծացման վտանգէն:

Այդ նպատակով` 1995 թուականին Ռուբէն Մելիքեանի անուան հայկական կիրակնօրեայ դպրոց բացինք:

Ուտմուրտիոյ տարբեր շրջաններու մէջ դպրոցի 11  մասնաճիւղեր կը գործեն, ուր կը դասաւանդուին հայոց լեզու,հայոց պատմութիւն, հայ գրականութիւն եւ կրօնի պատմութիւն: Մեր դպրոցի ուսուցիչները մասնակցած են նաեւ ՀՀ սփիւռքի նախարարութեան «Սփիւռք» ամառնային դպրոց ծրագիրի «Հայոց լեզուի եւ  պատմութեան  ուսուցիչներու,  կրթական  գործի  կազմակերպիչներու վերապատրաստում» դասընթացքին: Աշակերտներու ընդհանուր թիւը 83-ի կը հասնի:

Կը գործէ «Ուրարտու» պարախումբը եւ ֆութպոլի խումբը: Նոյնիսկ 2005 թուականին հայկական գերեզմանոց բացած ենք, ուր արդէն 60-է աւելի ննջեցեալներ կը հանգչին:

Կը կազմակերպենք նաեւ ծանօթութեան երեկոներ, ուր կը հաւաքուին հայ ուսանողները, քննարկումներ կը կազմակերպեն` ներկայացնելով իրենց յուզող հարցերը եւ առաջարկները: Միախմբուած ազգային երգեր կ’երգենք եւ կը պարենք` շուրջբոլորը հայկական շունչը տարածելով:

Երիտասարդներու ծնողները նոյնպէս ներկայ կ’ըլլան այդ երեկոյին: Այդ ամէնէն յետոյ երիտասարդներուն մօտ հայրենասիրութեան, հայկական աւանդոյթներուն հանդէպ սէրը աւելի կ’ամրպապնդուի, կը բարելաւեն նաեւ հայերէն խօսիլը: Անոնք այդ միջոցով կը փորձեն չձուլուիլ օտար միջավայրին մէջ:

Մեր ուժը երիտասարդութեան մէջ կը տեսնենք: Ուտմուրտիոյ տարբեր համալսարաններու մէջ 250-է աւելի հայ ուսանողներ կան:

Առհասարակ, համայնքի գլխաւոր նպատակը` ուտմուրտահայերու հայկական արմատները, գիր ու մշակոյթը պահպանելն է: Բոլոր տօները`Սուրբ Զատիկը, Ամանորը, Վարդավառը եւ միւսները, կը նշենք մեր մօտ:

Օրինակ` 2015 թուականին Վարդավառի տօնակատարութեան մինչեւ 1500 հոգի  հաւաքուեցաւ:  Յատուկ այդ օրուան համար մեզի հիւր  եկած էին ՌԴ Գազան, Տոնի-Ռոստով, Փերմ, Ուֆա քաղաքներու հայկական համայնքներէն:

Իսկ երբ անցեալ տարի Ուքրանիայէն 1260 մարդ եկաւ Ուտմուրտիա, որոնց կազմին մէջ 9 հայ կար, մենք նոյնպէս օգնութեան ձեռք մեկնեցինք անոնց` տալով հագուստ, կօշիկ եւ կենցաղային այլ պարագաներ:

Մեր մօտ բոլոր հայերը հաւասար են, որեւէ խտրականութիւն չենք դներ, որպէսզի անոնց միջեւ պառակտում չստեղծուի:

Յաճախ նաեւ մանկատուներ կ’երթանք` մեզի հետ տանելով տարբեր ապրանքներ:

Հայոց ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցը յիշատակի տարբեր ձեռնարկներով ոգեկոչուեցաւ Սփիւռքի մէջՈւտմուրտիոյ հայ համայնքը այս ուղղութեամբ ի՞նչ նախաձեռնութիւններով հանդէս եկաւ:

– Հայոց ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցին մենք սկսած ենք նախապատրաստուիլ դեռեւս 2012 թուականէն:

Խոշոր ձեռնարկներէն էր Եղեռնի ճիրաններէն փախչող կինը` մահացած երեխան գիրկը, յայտնի նկարի կրկնօրինակով արձանի կառուցումը, որ համայնքի պատուէրով վրացի քանդակագործը պատրաստեց: Այդ քանդակին տեսքով նաեւ Հայոց ցեղասպանութան 100-րդ տարելիցին նուիրուած յատուկ մետաղադրամ թողարկեցինք:

Ընդհանուր առմամբ` ոգեկոչման  ձեռնարկները մեզի համար պատմական դարձան, որուն մասնակցեցան Ուտմուրտիա ապրող գրեթէ բոլոր ազգերու ներկայացուցիչները` ռուսեր, ուտմուրտներ, թաթարներ, հրեաներ, յոյներ եւ քազաքներ:

Նախ փակեցինք  Կորկի եւ Պուշկին փողոցները` շուրջ 12 քմ, եւ երկու ժամ տեւողութեամբ բողոքի երթ կազմակերպեցինք: Մօտեցանք Ուտմուրտիոյ պետական խորհուրդի շէնքին: Խորհուրդի աշխատակիցները նոյնպէս միացան մեզի` ցոյց տալով, որ Ուտմուրտիան եւս կը դատապարտէ Հայոց ցեղասպանութիւնը: Յաջորդ օրը տեղական լրատուամիջոցները անդրադարձան երթին` խօսելով հայ ժողովուրդի համախմբուածութեան մասին:

Հակառակ եղանակային անբարենպաստ պայմաններուն` շուրջ 1240 հոգի մասնակցեցաւ ցոյցին, ներառեալ` Ուտմուրտիոյ 6 նախարարներ, 17 ազգերու ներկայացուցիչներ, Ռուս Ուղղափառ եկեղեցւոյ եւ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինէն հրաւիրուած հոգեւորականներ, որոնց հետ հասանք մինչեւ Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցի: Այդ օրը նաեւ մատաղի արարողութիւն տեղի ունեցաւ: Ոգեկոչման ձեռնարկները աւարտեցինք «Տլէ եաման» երգով:

Հայոց ցեղասպանութան 100-րդ տարելիցին նուիրուած նաեւ «Չենք մոռնար 1915 թուականը»   եւ «Համայնքի դէմքը»   ֆիլմերը պատրաստած ենք:

Պարո՛ն Առաքէլեան, Սփիւռքի մէջ հայ մնալու, քրիստոնէական արժէքները չմոռնալու, համայնքեկեղեցի գործակցութիւնը ապահովելու համար կը կարծեմ` Եկեղեցւոյ առկայութիւնը կարեւոր նախապայման է Ուտմուրտիոյ հայկական եկեղեցի կը գործէ՞:

-Ես նոյնպէս համաձայնեմ Ձեր կարծիքին: Համայնքին մէջ հայկական եկեղեցւոյ կառուցումը բոլորիս համար առաջնային հարց էր: Ուտմուրտահայերու համախմբումը եկեղեցւոյ շուրջ, իրօք, կը նպաստէր  համայնք-եկեղեցի կապերու ամրապնդման:

2009 թուականին հայկական դպրոցի կառուցումէն յետոյ, 2010 թուականին զարկ տուինք եկեցեցւոյ շինարարութեան: Այս հարցով մեզի սատարեց Ուտմուրտիոյ նախագահ Ալեքսանտր Վոլցովը, որ համայնքին փոխանցեց  2 միլիոն 500 հազար ռուսական ռուպլի: Մենք անոր հրաւիրած էինք հայկական համայնքի նախագահի ընտրութիւններուն: Երբ մէկ վայրի մէջ հաւաքուած 800 հայ տեսաւ, զարմացաւ մեր համախմբուածութեան վրայ: Ան հիացած էր հայերու միասնական ոգիին  եւ կ’ուզէր` անպայման ինչ-որ կերպ աջակցիլ մեզի:

Իսկ ծանօթ իսլամներէն մէկը ըսաւ, որ կը ցանկայ իր կողմէն շինարարութեան ընթացքին եկեղեցւոյ վրայ  քար մը դնել: Պատկերացուցէ՛ք ան մէկ հատիկ քարի փոխարէն, մէկ շարք քար դրաւ` իր օրինակով ոգեւորելով շատերուն: Շարք մը պաշտօնատար անձիք ոգեւորուած եկան եւ սկսան եկեղեցւոյ վրայ քարեր դնել` օգնելով շինարարներուն: Հիմա կէս-կատակ, կէս-լուրջ` կ’ըսենք, որ  ուրտմուտները, վրացիները, թաթարները, տաճիկները եւ միւս ազգերը եւս մասնակցած են եկեղեցաշինութեան:  իսկ տաճիկները 100 հատ վարդի տնկիներ բերին եւ տնկեցին եկեղեցւոյ շուրջ: Հիմա արդէն ուտմուրտահայերը սրտատրոփ կը սպասեն եկեղեցւոյ բացման, որ կը նախատեսուի այս տարուան աշնան:

Grugor Lusavorich

Արցախեան քառօրեայ պատերազմի ժամանակ սփիւռքեան տարբեր համայնքներ նեցուկ եղան Արցախին եւ հայ ժողովուրդին: Որ՞ն էր Ուտմուրտիոյ հայ համայնքի օժանդակութիւնը:

– Արցախին առաջին անգամ օգնութիւն ցուցաբերած ենք դեռեւս Արցախեան ազատամարտի տարիներուն:

Երբ լսեցինք Ատրպէյճանի կողմէ սկսած լայնածաւալ պատերազմական գործողութիւններուն մասին, խուճապահար հաւաքուեցանք եկեղեցւոյ բակին մէջ` քննարկելու եւ հասկնալու մեր յետագայ քայլերը: Արցախին սատարելու նպատակով մէկ մարդու պէս ոտքի կանգնեցանք:

Շուրջ 200 մարդ հաւաքուեցան, որոնց մէջ Արցախ երթալու համար կամաւորներ յայտնուեցան, նոյնիսկ` տարեցներ:

Գալով Հայաստան` Արցախի բանակին տարբեր ռազմական սարքաւորումներ բերինք: Եղանք նաեւ Արցախի մէջ, հանդիպեցանք տարբեր պաշտօնեաններու, որոնց հետ քննարկումներու արդիւնքով` հասկցանք, թէ ինչ տեսակի օգնութիւն  անհրաժեշտ է տրամադրել:

Հնարաւորութիւնը ունեցանք այցելելու նաեւ առաջնագիծ` մեր հերոս զինուորներուն մօտ: Սեփական աչքով տեսանք անոնց խիզախութիւնը, մարտական ոգին եւ հայրենի հողին համար պայքարելու աննահանջ պատրաստակամութիւնը:

Վերդառանալով  Ուտմուրտիա` պիտի շարունակեմ համայնքէն ներս ոգեւորութիւն յառաջացնել, որ շարունակեն  տարբեր ծրագիրներով աջակցին մեր հայրենակիցներուն:

Զրուցեց Գէորգ Չիչեան

Scroll Up