ԳՈՀԱՐ-ի Կռունկներուն Երամը Անցաւ Այստեղէն Մեծ Հպարտութեամբ

Համերգը արդէն վերջ է գտած… սակայն տակաւին աչքերուս առջեւ է երաժշտասէր խանդավառ հայորդիներուն աղաղակող ու բարբառող ուրախութիւնը… ականջներուս մէջն է նոյն այդ հասարակութեան փաղաքշական արտայայտութիւնները, որոնք բառ առ բառ… նախադասութիւն առ նախադասութիւն կը հնչեն բարձր ուժգնութեամբ մինչեւ այս պահը. – Հոյակա՜պ… սքանչելի՜… փառաւո՜ր… առինքնո՜ղ… թովի՜չ… գրաւի՜չ… հրապուրո՜ղ… արտակարգօրէն գեղեցի՜կ, որ գերազանցեց ակնկալիքները..: Լսելէ, ներքնապէս ապրելէ ու խանդավառուելէ ետք երգասէր ու երաժշտասէր լիբանանահայութեան տրամադրութիւն շոյող բացագանչութիւնները, ալ ինչպէս չխանդավառուին ու չգինովնան մեր հայրենակարօտ եւ հայրենասէր համեստ հոգիներն ու չհպարտանան, երբ սիրտեր կը լայննան` իրենց մէջ ընդունելու համար մօտ երկու հարիւր արուեստագէտներ… երգիչերգչուհիներ… պարող-պարուհիներ… նուագող-նուա գողուհիներ… ու նամանաւանդ` փորձառու եւ արհեստավարժ գեղար – ւեստական բացառիկ ղեկավարուհի մը` Նատալի Գալստեանը… որ թեւ ու թռիչք տուաւ հայրենի կռունկներուն, որոնք ինքնա – վստահօրէն թեւածելէ ու ճախրելէ ետք Լիբանան եան երկնակամարին վրայ… իջան ցած, եկան ու ամենայն թովչութեամբ հրամցուցին կեանք ու արեւ… թարմութիւն ու ջերմութիւն, առաւել` հայրենասիրական բարձր ոգի ու խորունկ ապրում: Անոնք անսալով կարծես բանաստեղծի խօսքին, թէ ՙԳնա՛ կռունկ, երկրէ երկիր՚… անցնելով ներկայ Հայաստանէն մինչեւ Պատմական Հայաստան ու Կիլիկիա… իրենց շրթունքներուն վրայ բերին թարմ կարօտ ու սէր` մեծ կախարդանքով, իրականացնելով Խաչատուրեան Եղբայրներու, նամանաւանդ Յարութ Խաչատուրեանի Գոհարացոլ գաղափարը` Հայոց Ցեղասպանութեան 100ամեակին առթիւ եզակի ու բացառիկ խանդաղակաթ երեւոյթ մը ցանելու համար` Սփիւռքի հայահոծ գաղութ Լիբանանի մէջ ապրող ու շնչող հայերուն, ՙԳՈՀԱՐ՚ի գեղգե ղանքն ու դայլայլքը հասցնելու համար իւրաքանչիւր հայուն… նոյնիսկ հայու տուն… շառաչուն ապտակ մը տալով դարաւոր ոսոխին, թէ` – Մենք քաջ Վարդանի տոհմէն ենք չենք վախի…

Այո՛… ՙԳՈՀԱՐ՚ի կռունկներուն երամը անցաւ այստեղէն… բայց անոնք անցան իրագործելէ ետք գետնի վրայ ցնցո՛ղ երկրաշարժ… իսկ հոգիներու մէջ` տեսանելի հոգեշարժ…: Արդեօք կա՞ր ասկէ աւելի խօսուն, աւելի ցցուն ու ապրում եւ զգացում շոյող հոգեվիճակ, երբ իւրաքանչիւր ներկայ, մեծ թէ փոքր, հիացական ապրումներով անգամի մը համար եւս տոգորուե ցաւ հայկականութեամբ, գնահատելով ՙԳՈՀԱՐ՚ի Գոհարա փայլ վարդենիկ ելոյթները… չորս օրեր շարունակ, 100ամեակի կա պակցութեամբ հրամցնելով 100 երգ… հայրենաշո՜ւնչ, հայրե նաբո՜յր, հայրենակարօ՜տ, հայրենաբա՜ղձ, սիրակարօ՜տ ու ըղձակաթ…

Կասկած չկայ, որ իւրաքանչիւր ներկայ կախարդուած հայոր դի, հմայուած, մոգական երազէ մը նոր արթնցած վերա դարձաւ տուն, Նատալի Գալստեանի ճիպոտին տակ ունկնդրելէ ու ըմբոշխնելէ ետք մերթ երազկոտ, մերթ խորհրդաւոր, մերթ ցասկոտ, մերթ սիրավառ, մերթ կաթոգին ու խանդակաթ երգ ու մեղեդի, պար ու դիւթանք: Այլ խօսքով, փորձառու եւ արհեստավարժ խմբավարուհիին ճիպոտը, որ ամէն գիշեր երեքական ժամ հրապուրեց խանդավառ ամբոխը, աւարտին գրաւեց լի – բա նանահայութեան հայրենակարօտ հոգիները… եւ այդ պահուն դարձեալ լսելի դարձաւ բանաստեղծին խօսքը` թէ ՙԲեր մեր հայոց պանդուխտներին… ու ետ դարձիր, Բարով դառ նաս…՚

Այո՛, համերգը արդէն վերջացած է… սակայն անոր պատճառած հմայքը, կախարդական դիւթանքը, մոգական թովչանքը, ստեղծած խանդն ու աւիւնը, կիրքն ու ոգեւորութիւնը, ոգեշնչելէ ետք ներկաներն ու հեռատեսիլի միջոցաւ ուրախութեան արցունք թափող հայորդիները, միտքերու եւ հոգիներու մէջ պիտի մնայ արձանագրուած շարժուն անտառ… որ չունեցաւ ոչ սահման, ոչ ալ պատնէշ… Պէյրութէն անցնելով մինչեւ Կիլիկիա… մինչեւ Արեւմտեան Հայաստան… եւ մինչեւ Հայաստան ու ազա տագրուած Արցախ:

Հայոց Ցեղասպանութեան 100ամեակին առթիւ սքանչելի խորհուրդ մը արդարեւ, ուր հայ զուլալ երգը եւ երաժշտութիւնը որպէս սուր ու զէնք ոգեշնչեց, գօտեպնդեց, բոցավառեց ու խանվառեց, նոր ներշնչում, նոր հաւատք, ապագայի հան դէպ նոր տեսիլք ու վստահութիւն ցանելով բոլորի սիրտերուն ու հոգիներուն մէջ, տալով թեւ ու թռիչք… սիրտ ու կամք… նոր աւիւն ու կրքոտ պահանջք… յիշեցնելով, թէ ՙկա՛նք ու պիտի լինենք՚ եւ տէ՛ր ենք մեր անժամանցելի Դատին ու մեր իրա ւունք ներուն: ՙԳՈՀԱՐ՚ի Գոհարափայլ չորս երեկոները յաղթական գիշերներու տեսանելի ու շօշափելի խորհուրդ մը ունէին իրենց մէջ, որոնք իրենց բոցավառող տպաւորութեամբ պիտի յիշուին երկար, հայը կապելով իր ինքնութեան, պատմութեան ու պատկա նելիութեան: ՙԳՈՀԱՐ՚ի Կռունկները վաղը յաղթականօրէն կը դառնան իրենց բոյնը` գրաւելէ ետք հազարաւորներու սիրտ ու հոգի… մինչ հոս, մեր այտերուն վրայ կը յամենան ուրախութեան արցունքներ..

Այո… ՙԳՈՀԱՐ՚ի երամը անցաւ այստեղէն…

ՀԱՄԲԻԿ ՄԱՐՏԻՐՈՍԵԱՆ

«Խոսնակ» հանդէսի գլխաւոր խմբագիր

Scroll Up