«Ինձ որոնէք իմ նկարների մէջ»

Յունիսի 21ին, Փա­րիզի Սուրբ Յով­հաննէս Մկրտիչ մայր տա­ճարի «Նուրհան Ֆրէն­կեան» սրա­հում տե­ղի ու­նե­ցաւ գե­ղան­կարչու­հի Նի­նա Աղա­ւելեանի ան­հա­տական ցու­ցա­հան­դէ­սը: Ճիշդ է, որ իւ­րա­քան­չիւր գե­ղան­կա­րիչ իր կտաւ­նե­րում ար­տա­ցոլում է իր հո­գու գոյ­նե­րը… Առանց հե­ղինա­կին տես­նե­լու, իւ­րա­քան­չիւր այ­ցե­լու կա­րող էր միան­գա­մից պատ­կե­րացում կազ­մել, թէ ինչպի­սին է Նի­նա Աղա­ւելեանը: Ամե­նայն հա­մոզ­մամբ, բո­լորս էլ քիչ թէ շատ շփումներ ենք ու­նե­ցել արուես­տի աշ­խարհի մարդկանց հետ, բա­ցի տա­ղան­դից, իբ­րեւ ան­հատ, միշտ տպա­ւոր­ւում է այն ան­ձը, ում ար­տա­քինը խօ­սում է ներ­քին գոյ­նե­րի հետ… Մինչ ցու­ցա­հան­դէ­սի բա­ցու­մը, եկե­ղեցում կի­րակ­նօ­րեայ պա­տարագ էր, սո­վորա­կանից աւե­լի մար­դա­շատ էր… Հո­գեհանգստեան արա­րողու­թիւն էլ կար, յի­շատա­կուեց 1915 թ. Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թեան զոհ դար­ձած Հնչա­կեան կու­սակցու­թեան ան­դամնե­րի ա­նուն­նե­րը եւ Փա­րիզի «Աշ­խարհ» թեր­թի գլխա­ւոր խմբա­գիր Գէորգ Սա­րեանի մա­հուան 10րդ տա­րելի­ցը: Եր­կար տա­րիներ չէի տե­սել Նի­նա Աղա­ւելեանին, հա­յեաց­քով փնտռում էի, նրան ան­մի­ջապէս նկա­տեցի, իր հա­գուստի, սան­րուած­քի արդ ու զար­դի հա­մահունչ գոյ­նե­րից… Իսկ, երբ ար­դէն ցու­ցասրա­հում ներ­կա­յաց­նում էր իր նկար­նե­րը «Հայ­կա­կան մո­տիվ», «Բա­րի լոյ­ս», «Ըն­ծայ», «Կար­միր ծա­ղիկ մը գա­րու­նի», «Տի­րամայ­ր», «Երկնա­գոյն պար­տէ­զ», «Դրախ­տի ծեր­պե­րու­մ», մէ­կը միւ­սին կար­ծես նման եւ բո­լորո­վին տար­բեր, բազ­մա­բովան­դակ իրենց գոյ­նե­րի մէջ, ցու­ցադրուած 31 նկար­ներն էլ ար­տա­ցոլում էին Նի­նա Աղա­ւելեանի հո­գու նրբա­ճաշակ գոյ­նե­րը, ուր առ­կայ էր լայն մտա­ծողու­թիւնը, տե­սողա­կան ըն­կա­լու­մը, թա­փան­ցի­կու­թեան զգա­ցու­մը, գոյ­նե­րի խաղն ու կա­նացի քնքշու­թիւնը… Այս գե­ղեցիկ մթնո­լորտն իր ման­կա­կան պար­զութեամբ ու ջեր­մութեամբ զար­դա­րում էր նրա սի­րու­նիկ ու խե­լացի աղջնա­կը՝ Հեն­նին, որին, ինչպէս ասում են, խոս­տումնա­լից ապա­գայ է սպաս­ւում:

Նի­նա Աղա­ւելեանը ան­հա­տական ցու­ցա­հան­դէսներ է ու­նե­ցել Գեր­մա­նիայում (1991, 1997, 1998, 2011, 2014 թթ.), Հա­յաս­տա­նում (1994, 2005, 2011, 2012, 2015 թթ.), Ար­ցա­խում (1994 թ.), Ռու­սաստա­նում (1996 թ.): Ցու­ցա­հան­դէ­սին ներ­կայ էր նաեւ գե­ղան­կա­րիչ, ար­դէն փա­րիզաբ­նակ Յով­հաննէս Յա­րու­թիւնեանը, ի դէպ նոյն սրա­հում, ար­դէն մի քա­նի ամիս է, ցու­ցադրւում է նրա «Տէր Զօր, 1915» 2 մետր 40 սմ. լայ­նութեամբ, 3 մետր բարձրու­թեամբ կտա­ւը: Զրոյ­ցի ըն­թացքում, եր­կու արուես­տա­գէտ­նե­րի մտա­հոգու­թիւն­նե­րը գրե­թէ նոյնն էին, որ իւ­րա­քան­չիւր նկար պէտք է գտնի իր հաս­ցէատի­րոջը, այ­լա­պէս, անի­մաստ կը լի­նէր ստեղ­ծա­գոր­ծե­լը: Ան­շուշտ, արուես­տի այս հսկա­յական աշ­խարհում, դժուար է պար­տադրել քո գոյ­նե­րը, այ­սօր մարդկանց մտա­ծելա­կեր­պի հետ փո­խուել են նաեւ ըն­կա­լումնե­րը… Այս պա­հին, իմ գրա­սեղա­նին է Երե­ւանում հրա­տարա­կուող Հա­յաս­տա­նի գրող­նե­րի միու­թեան «Ցոլ­քե­ր» հան­դէ­սը, որի շա­պիկը եւ պատ­կե­րաս­րահ էջը զար­դա­րում է Նի­նա Աղա­ւելեանի նկար­նե­րը: Նոյն հան­դէ­սում Նի­նա Աղա­ւելեանի հետ կայ հար­ցազրոյց, որ­տե­ղից քա­ղեցի այս հե­տաքրքիր պա­տաս­խաննե­րը. «Ճշմա­րիտ արուես­տի ու­ղին, ինքնա­մաքրման ձեւ է, որը տա­նում է դէ­պի կա­տարե­լու­թիւն։ Ես իմ մի­ջից անընդհատ գոյ­ներ եմ հա­նու­մ»։ «Սի­րում եմ ջեր­մութիւն, մտեր­միկ զրոյց, հա­րուստ խօսք լսե­լու կա­րիք ու­նեմ, սա­կայն թե­լադ­րող չեմ, միշտ եր­րորդ դէմքն եմ ըն­դունում։ Ինձ որո­նէք իմ նկար­նե­րի մէ­ջ»։

Տե­ղին է նաեւ մէջ­բե­րել, գե­ղան­կա­րիչ, բա­նաս­տեղծ եւ թարգմա­նիչ Արեւ­շատ Աւա­գեանի խօս­քը. «…Նի­նա Աղա­ւելեանի հա­մար, արուեստնե­րի բնօր­րա­նը հա­մար­ւում էր Փա­րիզը … Այս օրե­րին լի­նելով տար­բեր թան­գա­րան­նե­րում, ճա­շակե­լով հա­մաշ­խա­րհային ճա­նաչում ու­նե­ցող ճար­տա­րապե­տական յու­շարձան­նե­րի ու տե­սար­ժան վայ­րե­րի առեղ­ծուածա­յին գե­ղեց­կութիւնն ու հմայքը, այ­նուամե­նայ­նիւ, հո­գու խոր­քում, ան­փո­խարի­նելին, Հա­յաս­տան աշ­խարհն էր…» ։

ԱՆԺԵԼԱ ՍԱՀԱԿԵԱՆ Փարիզ

Scroll Up