Հայ դպրոցի, հայակերտումի նուիրեալը՝ Գէորգ Արապեան

Հայ Մշա­կոյ­թի Զար­գացման Ըն­կե­րակ­ցութիւ­նը, այ­սօր, նո­րակա­ռոյց շէն­քի բաց­ման հան­դի­սու­թեան առ­թիւ կը վկա­յէ թէ որ­քա՜ն կա­րեւոր է կրթու­թիւնը, ո՛չ միայն որ­պէս մի­ջոց ըն­կե­րային զար­գացման, այլ կա­րեւոր գոր­ծօն հայ եւ ֆրան­սա­կան եր­կու մշա­կոյթնե­րու հան­դիպման, եւ ասոնց փո­խադարձ յա­րաբե­րու­թեամբ մշա­կու­թա­յին հարստաց­ման։
Զար­մա­նալի զու­գա­դիպու­թեամբ, Ցե­ղաս­պա­նու­թեան 100ամեակին առ­թիւ կ՚աւար­տի այս շէն­քը, շնոր­հիւ մե­ծանուն բա­րերար՝ Պրն. Գէորգ Արա­պեանի իշ­խա­նական նուիրա­տւու­թեան եւ Հայ մշա­կոյ­թի զար­գացման մեծ սա­տարո­ղին Պրն. Կար­պիս Ջրբա­շեանին. իսկ յա­նուն Հայ Առա­քելա­կան Եկե­ղեց­ւոյ Ֆրան­սա­յի Թե­մին, ԱՓ­ՔԱՖ-ը զայն կը դնէ հայ հա­սարա­կու­թեան տրա­մադ­րութեան տակ։
Գէորգ Արա­պեան ծնած է Պէյ­րութ 1932ին։ Հայ­րը՝ Հայկ Արա­պեան ու­նէր եօթը եղ­բայր եւ մէկ քոյր, որոնք ծնած էին Կե­սարիա։ Հա­յերու դէմ հա­լածանքնե­րու պատ­ճա­ռով 1896ին Արա­պեան գեր­դաստա­նը կը ստի­պուի լքե­լու Կե­սարիան եւ կը հաս­տա­տուի Աք­շէ­հիր։ Այստեղ է որ Հայկ Արա­պեան կ՚ամուսնա­նայ սի­րասուն օրիոր­դի մը՝ Մա­րիամի հետ, Սուրբ Եր­րորդու­թիւն եկե­ղեց­ւոյ մէջ, 11 հայ զոյ­գե­րու հետ որոնք մէկ շար­քի վրայ կանգնած նոյն օրը, նոյն ժա­մուն կը ստա­նան Սուրբ Պսա­կի խոր­հուրդը։ Արա­պեան ըն­տա­նիքը Աք­շէ­հիրի մէջ կը հիմ­նէ առեւտրա­կան իր տու­նը եւ կ՚ու­նե­նայ մեծ յա­ջողու­թիւն։ Կ՚ար­տա­ծեն որա­կաւոր ապ­րանքներ մին­չեւ Եւ­րո­պա։ Գէորգ Արա­պեան կ՚ու­նե­նայ եր­կու եղ­բայրներ, անոնցմէ առա­ջինը՝ Բիւ­զանդը, որ ծա­նօթ է Ֆրան­սա­հայե­րուն, կը ծնի 1914ին։ Բիւ­զանդ որ­պէս ֆրան­սա­հայ ազ­գա­յին գոր­ծիչ թա­ղուած է Պա­նեէօյի մտա­ւորա­կան­նե­րու դամ­բա­րանին մէջ։
1915ի Ա. Աշ­խարհա­մար­տի հա­տուա­ծին մէջ Հա­յոց դէմ հա­լածան­քը, բռնա­գաղթ, կա­լուա­ծոց յափշտա­կու­թիւն, սպա­նու­թիւն, կը սաստկա­նայ։ Արա­պեան­նե­րը այլ աք­սո­րեալ­նե­րուն պէս կը լքեն իրենց տուն-տե­ղը, շքեղ ապա­րան­քը, առեւ­տուրը եւ կը բռնեն գաղ­թի ճամ­բան։ Հինգ կառ­քով ամիս­ներ շա­րու­նակ ճամ­բորդե­լէ ետք կը հաս­նին Տէր Զօ­րէն ոչ շատ հե­ռու Եփ­րատ գե­տի ափին անա­պատ տեղ մը։ Այնտեղ վրան­նե­րու տակ կը մնան մօ­տաւո­րապէս չորս տա­րի, որ­մէ ետք իրենց կը յա­ջողի Հա­լէպ հաս­տա­տուիլ։ Այստեղ կը ծնի Գէորգ Արա­բեանի երկրորդ եղ­բայրը՝ Կա­րապե­տը։ Կարճ ատեն մը հան­գիստ կեանք ու­նե­նալէ ետք, Հա­լէպի մէջ ալ հա­լածանքնե­րու են­թարկուելով, կը ստի­պուին Աք­շէ­հիր վե­րադառ­նալ, մա­նաւանդ պա­տերազ­մը վեր­ջա­ցած ըլ­լա­լով, յոյս կ՚ու­նե­նան պահ մը որ Աք­շէ­հիրի մէջ կրնան շա­րու­նա­կել իրենց նախ­կին կեան­քը, վե­րատի­րանալ իրենց ինչքե­րուն եւ վերսկսիլ իրենց առեւտրա­կան գոր­ծունէու­թիւնը։ Բայց մեծ կ՚ըլ­լայ իրենց յու­սա­խաբու­թիւնը որով­հե­տեւ կը տես­նեն թէ ամէն բան փո­խուած է եւ ան­կա­րելի՝ կոր­սուածը վե­րագտնե­լու։ Այնտեղ եր­կու տա­րի մնա­լէ ետք, Արա­պեան գեր­դաստա­նի ան­դամնե­րը միան­գամ ընդ միշտ կը բաժ­նուին, իւ­րա­քան­չիւրը իր ճամ­բան ընտրե­լով դէ­պի Յու­նաստան, Ար­ժանթին, Պո­լիս, Լի­բանան, Ֆրան­սա։
Գէորգ Արա­պեանի հայ­րը ըն­տա­նեօք կը տե­ղափո­խուի Լի­բանան 1923ին եւ բնա­կելու հա­մար կ՚ընտրեն թա­ղամաս մը ուր կը տես­նեն թէ Հայ­կա­կան Եկե­ղեցի եւ Դպրոց կայ։
Հոս է որ կը ծնի Գէորգ Արա­պեան։ Հայ­րը քա­ղաքի կեդ­րո­նական շու­կա­յին մէջ փոք­րիկ առեւտրա­կան խա­նութ մը կը բա­նայ եւ կեան­քը կը վերսկսի ծայ­րէն։ Զա­ւակ­նե­րը՝ երեք եղ­բայրներ, յե­տագա­յին կը հիմ­նեն աշ­խա­տանոց մը՝ ար­տադրե­լու հա­մար թուղթէ տոպ­րակներ եւ շնոր­հիւ ձեռ­նե­րէց ու աշ­խա­տու­նակ իրենց ոգիին կը յա­ջողին Լի­բանա­նի շու­կա­յին երե­ւելի հայ առեւտրա­կան­նե­րէն մին հան­դի­սանալ։
Հայ ժո­ղովուրդի պան­ծա­լի զաւ­կին, պար­թե­ւահա­սակ Պրն. Գէորգ Արա­պեանի իշ­խա­նական նուիրա­տըւու­թեամբ իրա­գոր­ծուած հայ մշա­կոյ­թի յաղ­թա­կան այս կո­թողը, որ կը կանգնի այ­սուհե­տեւ Ալ­ֆորվի­լի մէջ, Սէն գե­տի ափին, կը հան­դի­սանայ որ­պէս դարբնոց Հայ Մշա­կոյ­թի եւ Հայ Լե­զուի, մեր ան­շի­րիմ մե­ռեալ­նե­րու նա­հատա­կու­թեան 100ամեակի առթիւ։

«Նոր Յառաջ»

Scroll Up